Wstęp
Koniec średniowieczna łączy się ze swoistym stanem kryzysu, na który złożyło się kilka idei kościoła średniowiecznego. Zaliczyć do nich należy zwierzchnictwo papieża w charakterze namiestnika Chrystusowego nad całym chrześcijaństwem, asceza jako droga do doskonałości etycznej i wiara w mistyczne działanie środków łaski Bożej, podawanych przez Kościół. Niewola awiniońska, schizma zachodnia i nepotyzm zachwiały autorytet papiestwa i średniowiecznym dogmatem o wyższości władzy duchownej nad władzą świecką. Narody europejskie poczęły zwalczać pretensje papieskie do zwierzchnictwa nad monarchami jako uroszczenia, uwłaczające ich czci narodowej; szlachta pragnęła się uwolnić od świadczeń na rzecz Kościoła, a pociągnąć duchowieństwo do świadczeń na rzecz państwa. Równocześnie asceza klasztorna zadowalała się przeważnie mechanicznym spełnianiem tzw. dobrych uczynków, tj. przestrzeganiem postów, zmawianiem modlitw i wykonywaniem innych praktyk religijnych, kojarzących się często z wygodą ciała i ciasnotą ducha. Wobec tego humaniści ośmieszali mnichów i życie klasztorne. Także wiara w mistyczne działanie kościelnych środków łaski Bożej stała się przedmiotem krytyki, a nawet drwin, gdy przeradzała się w magizm, przypisujący np. relikwiom moc cudotwórczą. Podłoże dla reformacji było więc przygotowane; początek zaś dał jej Luter. |
|
Menu
|
